Amatör Teleskop Yapımı
Bundan aşağı yukarı bir yıl önce kendime bir teleskop almaya karar verdim. Türkiye’de teleskop fiyatları oldukça yüksek olduğu gibi burada 10lira vereceğiniz teleskopun yurt dışında 4lira’ya satılıyor olduğunu bilmek de son derece sinir bozucu bir durum. Bende okuldaki derslerden kısmen bildiğim dobsonian tip teleskoplara yöneldim. Google’dan teleskop aynasının dahi elde üretilebilir olduğunu ve bu konuyla ilgilenen birçok kimse bulunduğunu öğrenince hayli şaşırmıştım. Fakat okuduğum birkaç dökümanın sonunda beni yeni hayal kırıklıkları bekliyordu, aynanın yapımı için gereken kimi malzemelerin yurtiçinden temini mümkün değildi ve ayna yapımında kullanılacak camın pyrex, yani türkiyede borcam olarak bildiğimiz ısı dayanımı yüksek türden olması gerektiği yazıyordu ki borcamı bulmak bir kenara maliyetini düşünmek bile istememiştim. Ve dahi ne kadar çok döküman okusam bile bu konuda yalnız olduğumu bilmek tümden şevkimi kırmıştı. Sonra aşağı yukarı bir ay kadar önce tesadüfen Başar Titiz’in blog sitesini tamamen amatör teleskop yapımı konusuna adadığını ve hayli detaylı bilgilerle açıklamalar yaptığını görünce küllenmiş şevkim tekrar alevleniverdi. Hemen bir mail yazdım gelen cevap gayet cesaret vericiydi. Özellikle yazılı metinlerde dikkatimi çeken en büyük nokta kullanılacak camın bildiğimiz pencere camı olduğunda dahi üretilen aynadan randıman alınabilecek olmasıydı ki bu borcam fikrinden sonra yüreğime serin sular serpmişti. Artık yalnız olmadığımı da biliyordum üstelik dökümanların tam olarak aydınlatamadığı kafama takılan noktaları sorabileceğim birilerini bulmuştum. Başar Titiz’den konuya dair bir de mail grubu kurulduğunu öğrenince hemen üye olup sorular sormaya başladım. Aldığım cevaplar doğrultusunda artık kendi teleskopumu yapma konusunda kesin kararımı vermiştim. İlk aşama olarak kendime bir cam edinmem gerekiyordu. Yeni başlayanlar için 20cm çapın gayet ideal
olduğunu öğrendim ve izmirde yolum düşen her camcıya sormaya başladım. Hassas nokta camın 19mm kalınlıkta olması gerektiğiydi ki mahalli camcılarda bu kalınlıktaki camı bulmak nadiren mümkün olsa bile 70-100ytl arasında fahiş fiyatlarla karşılaştım. Tam ümidimi yitirmek üzereydimki sanayi bölgesi yakınlarında bir cam atölyesinin yerini öğrendim. İçeri girip 19mm cam istediğimi söyleyip de çok doğal karşılanınca bu kez doğru yerde olduğumu anladım. Her camcıda olduğu gibi muhattap olduğum bayan eline hesap makinesini alınca kısa süren stresli bekleyişim başladı çünkü az sonra fiyatı duyacaktım ve tek dileğim makul olmasıydı. Bayan bana istediğim 19mm kalınlık ve 20cm çap için 25ytl fiyat verince gözlerim parladı. Hemen almak istediğimi söyledim fakat camın rodajı için bir gün beklemem gerektiği söylendi. Ertesi gün atölyeye uğradığımda işte günün birinde teleskop aynası haline getireceğim cam bloğum beni bekliyordu… Bundan sonraki aşamalar sırasıyla, cam bloğun oyularak içbükey hale getirilmesi, oyulan yüzün parlatılması, cam bloğun kaplanarak ayna haline getirilmesi, teleskop tüpü, ayağı ve diğer malzemelerin hazırlanması şeklinde devam edecek..
Özetle bunu burada neden yazma gereği duyduğuma gelince; kısaca atm ingilizcede amatör teleskop yapımı anlamına gelen Amateur Telescope Making kelimelerinin kısaltması. Yurt dışında geniş toplulukların ilgi duyduğu bir amatör uğraş, hobi. Türkiye’de bu hobiyle uğraşan yalnızca çok kısıtlı bir kitle var. Artı bu konuda internette türkçe metin bulmak da çok zor. Ben de bir zamanlar benim gibi bu konuya ilgi duyup da başlama cesareti bulamayan kimselere ışık tutabilmek ümidiyle başladığım bu projenin tüm aşamalarını burada duyurmayı planlıyorum. Kullandığım malzemelerin tanımları yerine daha ziyade yaptığım işlemlerden bahsetmek istiyorum. Tanımlar için yazının devamında vereceğim kaynaklardan çok detaylı bilgilere ulaşılabilir. Bu projeye başlamamda büyük teşviki bulunan Başar Titiz’e yaptığı tüm yardımları için buradan tekrar teşekkür ederim. Amatör teleskop yapımı konusundaki meraklı sorularıma verdikleri ilgili cevaplar için Atm_Turk mail grubu üyelerine ayrıca teşekkür ederim. Dilerseniz Atm_Turk mail grubu adresine girerek üye olabilir, kafanıza takılan konular hakkında sorularınızı bekleyen üyelere danışabilirsiniz. Ayrıca teleskop yapımı konusunda türkçe wiki kaynağı olarak kurulan http://www.atmturk.org sitesinde de konuya dair detaylı bilgilere ulaşabilir ya da bilgi sahibiyseniz siz de gelişimine katkıda bulunabilirsiniz…
çok güzel bir fikir ve inşallah başarırsın.
ben derim ki yapım aşamalarını ve diğer parçaları tanıtsan ve sürekli haber versen ,bizde öğrenir ve deneriz belki.
kolay gelsin…
Teşekkür ederim. Haklısın, yazıyı biraz düzelttim. Aşamaları sırası geldikçe anlatırken sanırım zaten tanıtmış olacağım. Çok özet geçeceğim kullanılan malzemelerin detaylı tanımları içinse http://www.atmturk.org adresine başvurulabilir.
Merhaba,
ATM Projenizi tebrik ediyorum, 6″-8″inch iyi bir başlangıç.
ROC -Radius of Curvatura bağlı F-? düşünüyorsun?
F-5 Parabolic olur, => sagite Spheric/Parabol farkı=> 2.500 mm/2.502 F6-8 arası (F8) fark görülmez, yani go.go.goo!
Başlangıç için parabolic sagita gerekmez ama 1500mm Scope haliyle uzar, Dobson version daha uygun olur. Mesela 6″inch F6-8 tamamen Spheric olabilir-….
Scope yapımı ve hesaplamak için http://www.astrocosmo.net/mynewton-multilang.rar ideal.
Kendimi tanıtmak gerekirse;
Izmir’de ATM’li olarak daha yeni aktifim. Aslında bu merak tümüyle 2002 Yılında Almanyada başladı, aldığım bir Newton Teleskopla Saturn gezegenini ve muhteşem Halkasını ilk defa gördüğümde aklıma gelen soru, acaba “normal” bir insan GALILEO veya NEWTON gibi Teleskop yapabilirmiydi?
Bir ATM kitabı ısmarladım Internette’de aramaya başladım, en fazla esinlendiğim mailleştiğim Amerikalı ATM’li, Albert Highe’nin şu muhteşem Dobsonları,herzaman etkilenmişimdir O_o http://pw2.netcom.com/~ahighe/home.html ayrıca Almanca olan www.Astrotreff.de Forumunda, http://www.stathis-firstlight.de/ gibi aktif ATM”li Stathis Abi :) ve özellikle Rüdiger Heinz’in görülmeye değer “Pencere camından” yapılmış bu harika Teleskopu http://www.geocities.com/ruedigerheins/18_zoll.htm gibi takım aktif ATM’li lerin sitelerindeki 6″-24″ inche kadar Teleskopları görünce, neden olmasın dedim ve o anda zaten “Glasworm” Cam kurdu kapmıştı beni :) Endorfin/Adrenalin gibi bişi bu:) ve dışarıya çıktığım gibi kendimi bir camcıda buldum,ve 2 adet 15cm 6″inch cam için 20 Euro, fena değildi ama neden normal Cam neden 6″inch? bu ölçülerde Priorite öncelikle Fiyat/maliyeti-risk faktörleri, Borcam Pyrex - Bk7 Thermal esnekliği küçük olan camlar pahalı ve yeni başlayan bir”Greenhorn”için tercihen 2.nci planda. Seninde Tercihine katılıyorum, gergin olmayan Homojen “Floatglas” /düz cam bu aşama için ideal! evet zamanla Projeler gelişti ve ilk 6″ F10 Planetary den f4 Parabol mini Dobson ve 16″F5 Deepsky Newton sırasıyla gelişti, özellikle PC destekli (FigureXP) destekli /secondary Optik düz cam yapımı ve Ayna gümüşlendirmesi parlak bir sonuç ve nerdeyse 100% ATM = eh tabii ormana odun kesme ve cam için sahilden kum alıp eritme dışınde Pure :) 100% ATM…
Ayrıyetten 16″ inch den sonra 4′ncü Newton Projem 20-24″ inch olarak belirledim (bu ebatta) M42 artık bir cineshow -lol-wohoo- görenler merdivenden fırlayanlar için hehe ;p ama sanırım bu Seferihisarda- Gödence dağlarında 2.nci? özel S.Akarcada ışık kirliliği nem oranı vs ;( , bir Rasathane için olucak, bakalım time will tell ;)
Neyseki bilinen A.Astronominin en heyecanlı, en Popüler,en Faaliyetli alanı, *ATM* Amateur Teleskope Making aslında bu ufak terimin içi başlıca bir lexicon- Kitap olur.Mirrorgrinding (Ayna aşındırma) dan başlar - Teleskope Makingle devam eder, secondary Flat mirror/düzcam ve Ayna Silvernitrate Gümüş kaplamasıyla sonuçlanır, ama bu ayrıca bir mesele bütün bu ve buna benzer yapım aşamalarını detaylı bir şekilde, gümüş nitrat kimya çorba koktailine kadar bilmek itediğiniz herşey nasipse yakında türkçe olarak sitemde.
Başarılar dilerim,
PS: ATM Sözü: Stay tuned, keep up the good work :)
Izmir’den Selamlar,
Cosmo|ATM =-
Y.Cetin
mailto:atmcosmo@yahoo.com
www.astrocosmo.net (Türkçe in progress…)
İlgin için çok teşekkür ederim
iş-okul yoğunluğundan ötürü aynayla bir süredir ilgilenemiyorum aslında. F7 dobson türü bir teleskop yapmak istiyorum başlangıç için, daha sonra edindiğim tecrübe ile daha büyük çaplı aynalar(16″) yapmayı deneyeceğim. İnce aşındırma kısmını bitirmek üzereyim son ölçtüğümde sagitta 1.85mm idi.
siteni gezdim, yaptığın teleskoplar gayet iyi duruyorlar. büyük olanın üzerine bir tane de küçük çakılı sanırım güzel fikir hoşuma gitti doğrusu
açık tüp tasarımında aynayı korumak zor olsa gerek bu arada
sayın koraytaylan
bu güzel hobi ve meşguliyetiniz bir gökzü izletici olarak böyle insanlarımızın olması ne güzel
yanlız site vizorden ve küçük aynasın dan sitede bahsedilmiyor onun tipi ve özellikleri nedir anlatabilir misiniz veya nerden bulabiliriz birde ayna yapmanın asındirmanın sırası nedir ben şimdilik dürbünle idare etmeye çalışıyorum
iyi çalışmalar
Sayın Yener,
güzel yorumunuz için teşekkür ederim. Vizör derken göz merceğini kastediyorsunuz; göz merceğini henüz elle yapmak pek mümkün gözükmüyor ama çok da pahalı şeyler değil göz mercekleri.. 40-50$ a güzel göz merceği bulmak mümkün..
Küçük ayna diye bahsettiğiniz diagonal yapıdaki ikinci ayna bildiğimiz düz ayna aslında ve onu da yapmak mümkün.
Ayna aşındırmada sıralama kaba aşındırma, ince aşındırma ve parlatma şeklindedir. Çok daha detaylı bilgileri http://www.atmturk.org sitesinden atm_turk@yahoogroups.com mail grubundan kolayca edinebilirsiniz.
Sevgiler,
Koray.
Koray taylan bey
teleskopla ilgilenen kişiler için
sizin sitenizi dost sitelere ekledim bir mahsuru yoksa
iyi çalışmalar
SLM.
Ben uzun zamandan berı gokyüzünü merak ediyorum.Teleskoplarada ınanılmaz dercede hobim var.Dolayısıyla ben de bir amatör teleskop yapmak istiyorum.
Ama daha hiç birşey bilmiorum.Nerden baslamam ve nasıl yapmam gerektiğini öğrenebilmem için yardımlarınızı bekliyorum.
Saygılarla…
alaca
merhaba;
öncelikle hep küçük harf kullandığım için özür dilerim. en sevdiğim kedim şu anda kucağımda ve bir kolumun üstünde uyuyor.
projeni içtenlikle desteklerim. 62 yaşında kimya mühendisi ve 25 senedir de bilgisayar programcısıyım. doğup büyüdüğüm istanbulu terkederek yalovanın bir dağ köyüne yerleştim. buradan rasat yapmak olanağı çok fazla. 2 senedir çeşitli teleskopları inceliyorum. arzu ettiğim teleskoplar hep amerikada ve çok pahalı.
bu yüzden el yapımı, tercihan dobsonian bir teleskop yapımı için araştırma yaptım. en zor tarafı dediğin gibi ayna yapımı. fakat normal camın kullanılmasına hayret ettim doğrusu. benim bildiğim kadarı ile sıcak soğuk değişimi yüzünden odak etkileniyor. büyük aynalarda ısınma yüzünden bir de soğutma fanı kullanılıyor bu yüzden. uzak yıldızlar için olmasa bile sanırım güneş gözlemlerinde bu gerekli oluyor.
bir de parabolik camın parabol yüzeyinin nasıl sağlanacağı. doğrusu el ile yapılan aşındırmada bunun bir metodunu bulamadım. bildiğim bir sistem var bunun için. dönen bir satrfüje cıva dökülüyor. dönen cıvanın yüzeyi hep paraboliktir. bunun üzerine soğuyunca donan bir plastik dökülüp bir süre sonra santrfüj durduruluyor. tam parabolik ve sertleşmiş plastik kalıp alınıp üzeri ayna ile vakumda kaplanıyor.
yapım aşamalarını bekliyorum. başarılar dilerim.
aslında bende kendime bir teleskop yapmayı istiyorum ama nasıl yapılacağını ve malzemelerin nereden temin ediliceğini bilmiyorum bana yardım ederseniz sevinirim…
selam koray abi bende senin gibi astronomiye meraklıyım ve teleskop yapmak istiyorum am hiçbirşey bilmiyorum nasıl başlamalıyım nereden bilgi edinmeliyim yardımcı olun teşekkürler
Saner bey merhaba,
Gösterdiğiniz ilgi için çok teşekkür ederim. Dönen civa ile ilgili bahsettikleriniz çok enteresan geldi ilk kez sizden duyuyorum. Plastik kalıbı ayna ile kaplamaktan bahsetmişsiniz ama merak ettim plastik malzeme ile optik yüzey elde etmek mümkün mü ki? Ayna yapımında plastik kalıp kullanıldığına hiç rastlamadım. Bu konuda daha detaylı konuşabilmeyi çok isterim zira tecrübenizden öğreneceğim çok şey olmalı eminim!
Sevgili cansu ve kamber tabiki seve seve yardım ederim. Yukarıdaki yorumlarda da adresini verdiğim yahoo mail grubuna(atm_turk@yahoogroups.com) üye olarak ben ve diğer deneyimli arkadaşlarımdan merak ettiğiniz her konuda yardım alabilirsiniz.
Sevgiler.
Bende bu işe başlamak istiyorum.Yahoo mail gurubuna üye olmaya çalıştım ama olamadım galiba.adresim zitgti@hotmail.com bana yardımcı olurmusunuzz???
Mail grubumuza üye olmanın iki yolu var.
Birincisi mail yoluyla, ATM_Turk-subscribe@yahoogroups.com adresine boş bir mail atarsanız size üyelik için yapmanız gereken adımlarla ilgili bir mail gelmesi gerek. Bu yöntem sanırım uzun olanı ve ben böyle hiç denemedim.
İkincisi ise web adresi olan http://tech.groups.yahoo.com/group/atm_turk/ sayfasından “Join This Group” düğmesine tıklamak. Açılacak sihirbaz sizi yapmanız gerekenler konusunda yönlendiriyor.
Yine de sorun yaşarsanız lütfen bildirmekten çekinmeyin bir yolunu bulur mutlaka üye olmanızı sağlarım :)
Sevgiler.
tıkladım orayı önceden doldurmuştum çıkan yazı
Your membership is awaiting approval by the group owner
Bu çıkıyor…
Öyle mi, peki ben hemen grup yöneticimize durumu bildiriyorum. Sizin gibi istekli insanları aramızda görmeyi çok istiyoruz.
Sevgiler.
benim okulda aldığım dönem ödevim teleskop yapımı. yani kendi başıma teleskop yapmam lazım. bir çok yerden araştırdım ve kolay bir teleskop yapımı bulamadım. zaten aldığım bilgilere göre malzemeler de burda yokmuş. bana yardımcı olursanız sevinirim. 2 hafta içinde ödevimi bitirmem gerekiyor. yardımlarınızı bekliyorum
Özer merhaba,
Bu yazıya yapılan yorumlarda belirttiğim adreslere girerek ve mail grubuna üye olarak geçmiş kaynakları da tarayabilir ve çok daha detaylı bilgilere ulaşabilirsin.
Malzemeleri çok kafanı takma hepsi bulunabiliyor. Ama iki hafta teleskop yapmak için çok kısa bir süre. Deneyimli kişiler için bile iki hafta zorlayıcı sayılır…
Sevgiler.
sayın koraytaylan;
bu konuda deneyimim yok. her ne kadar mesleğim ise de konu çok yeni bir konu. bildiğim kadarı ile bir plastik yüzey üzerine vakum altında metal buharı ile düşük sıcaklıkta ince ve korozyona çok dayanıklı kaplamalar yapılabiliyor. bakır ve krom kaplama yapıldığını biliyorum. internette ABS KAPLAMA adı altında bu konu bir çok sitede işlenmiş. yapan firmalar da var.
fazla bilgim olmayan konularda kimseyi yanıltmak istemem. ancak büyük çaplı ve çok ucuza mal olan plastik parabolik yüzey üzerine metal kaplamayla yapılabilecek böyle bir ayna da konuyu çok cazip kılıyor. internette hep birlikte araştırsak bir şeyler çıkabilir.
sevgiler.
BANA GÖRE BU SİTE ÇOK GÜSEL HOCAMIN BANA VERDİGİ ÖDEVİ BEN BU SİTEDE BULDUM AYNALARIN YAPIMI BANA GÖRE ÇOK GÜSEL BİR SİTE HERKESİN BİLGİLENMESİNİ İSTERİM :)
Merhaba,
Öncelikle hırsından ve bunun sonundaki başarından dolayı tebrik ederim.Şu sıralar benimde uzun zamandır almak istediğim bir teleskopu fiyatından dolayı alamadığım için sizin gibi internette kendi teleskopunu kendileri yapanlar beni bayağı cesaretlendirdi ve araştırmaya başladım.Fakat gerek malzemeleri ve gerekse nerelerde bulabileceğimizi pek bilemediğimiz için pek birşey yapamıyorum.Bende İzmirde ikamet ediyorum nerelerde ne bulabilirim bana yardımcı olursan çok sevineceğim şimdiden teşekkür ederim. İyi çalışmalar…
basit bir newtonain teleskop a sahibim üstelik çin malı gökyüzünde ay daki kraterler hariç henüz bir yıldır bir şey göremedim. çalışmalarınızı okudum meraklıydım teleskop yapmaya sanırım artık istekliyim çalışmalrınızın devamını dilerim
Saner bey,
Özellikle otomotiv sektöründe plastik parçalar sıkça metal ile kaplanıyor ve sanayi sitelerinde bu tip kaplama işleri yapan firmalara ulaşmak hayli mümkün. Bunun dışında otoparklarda kullanılan bombeli ayna tabir ettikleri geniş açı görüntü sağlayan dış bükey aynalar da akrilik denen plastik malzeme kaplanılarak elde ediliyor. Fakat atm konusunda her geçen gün artırmaya çalıştığım bilgi birikimimle bugün biliyorum ki teleskop aynası yapılabilecek hassaslıktaki yüzeyi plastik malzeme ile elde etmek mümkün değil… Teleskop aynasını hassas kılansa ilk başta düşünülebileceğin aksine kaplama değil sahip olduğu yüzey…
Sevgili Nehir,
Ziyaretin ve nazik yorumun için çok teşekkür ederim ;)
Sayın Bahri,
Mail grubumuza üye olursanız gerekli aşındırıcıları toplu olarak alıp maliyetini ihtiyaç duyan üyeler arasında paylaştırmak yoluyla çok daha ucuza maledebiliyoruz. Siz de bundan faydalanabilirsiniz. Malzeme haricinde aklınıza takılabilecek her türlü konu için de mail grubumuza danışabilir, arşivimizi tarayarak konuya çok daha iyi giriş yapabilirsiniz… Teleskop yapmak asla zor bir uğraş değil ancak ciddi emek istediği kesinlikle bir gerçek…
Sayın Özgür,
Piyasada satılan çin malı teleskopların ayna kalitesinin gerçekten kötü olduğunun farkındayım. Gerçi aşağı yukarı bütün çin malı ürünlerde durum aynı değil mi zaten! :) Size önerim; teleskopunuzun aynasını baştan yapabilirsiniz. Bu sayede teleskopun diğer parçaları zaten elinizde hazır olmuş olacak… Yeni başlarken dahi ilk aynanızın şu an üzerine takılı olandan çok daha iyi olacağına hiç şüphem yok :)
Sevgilerimle,
Koray.
Koray bey ,ikinci mail ımi her halde okumadınız sizden cevap bekliyorum . başarılar
Bende öbürleri gibi teleskop yapımıyla ilgileniyorum. Zaten mevcutta 150 çapında bir teleskobum var fakat teleskobun veriminden hiç memnun değilim sorunun ne olduğunu anlamışta değilim öyleki ”mars”ı nokta büyüklüğünde görüyorum. Onun için bende teleskop aynası yapmaya karar verdim bu karardan sonra ilk uğradığım sitelerden bir burası oldu ve okuduklarımdan müthiş keyif aldım. Sözünü ettiğiniz yahoo mail gurubuna üye oldum. sizin çalışmalarınızın ayrıntısını sitede göremedim. yönlendirirseniz sevinirim. Hem şu anda yapış olduğum mesleğin teleskop gövdesi yapımındada oldukça faydası olacağını düşünüyorum Fakat cama nasıl bir şekil vereceğimiz konusunda hiçbir fikrim yok. yani şuanda kullandığım teleskopta var olan çukur ayna gibi çukurlaştıracakmıyız? yoksa farklı bir şekilmi vereceğiz. Çünki sizden önce ziyaret ettiğim sitelerde’ki resimleri inceledim pek bir fikir edinemedim…
Merhaba bir sorum olacaktı bir teleskopta odak uzaklığının kısa yada uzun olması oluşacak görüntüyü nasıl etkiler CEVAP verirseniz çok sevinirim.
Merhaba siz daha bir mesajıma onay vermeden ben üçüncu mesajımı yazıyorum. sanırım aynanın camını yaptırabileceğim bir yer buldum benden tek istedikleri kalıbını hazırlamam
zaten benim mesleğim ”cnc” olduğu için kalıbı hazırlamak problem olmayacak. sizden tek istediğim 16 inc lik (406 mm)bir ayna için sagitta (çukurluk)ne olmalı, r=?(radüs) ne olmalı, odak uzaklığının 1000mm olması için… gerçi bütün bunların hesapları verilmiş fakat yapacağım kalıbın bozulmaması için camın ölçülerini birkezde siz hesaplarsanız sevinirim.
Merhaba ATM TURK mail gurubuna üye olamıyorum yada üye oldum nasıl kullanacağımı bilmiyorum mail’mi atacağız atacaksak kıme atacağız ve diğer üyelerin yazıp paylaştıkları yazıları nasıl göreceğiz veya sorularımızı kime yönlendireceğiz. gezindiğim siteler içinde en ciddi ve tutarlı çalışmalardan biri ATM lilerin çalışmaları sanırım ayna yapacaksak ATM lilerden yardım almamız gerekecek. Çünki farklı ve daha basit ayna yapımı ile yöntemler var fakat yapacagımız aynanın kalitesi konusunda yardıma ihtiyacım var
yardımcı olursanız çok sevinirim…
Önder bey,
hangi adrese yolladığınızı bilmiyorum, ben iki mailinizi de almadım…
Ercan bey,
teleskop yapımı konusuna sizin kadar ilgili insanlarla tanıştıkça benim de hevesim daha bir depreşiyor her defasında :)
15cm teleskopunuz olduğunu söylemişsiniz. Bu çapta bir teleskopla Mars’ı çok büyük görmeniz mümkün değil zaten. Tabi kendiniz çok daha büyüğünü evinizde yapabilirsiniz. Bildiğiniz gibi ayna çapı arttıkça büyütme gücü ve kontrast artar…
Blog sitemde atm konusunda kaleme aldığım yazılarıma,
http://blog.koraytaylan.com/index.php/category/amator-teleskop-yapimi/
adresinden ulaşabilirsiniz.
ATM_Turk mail grubuna üye olmakla bu hobideki gelişiminiz açısından çok isabetli bir iş yapmışsınız. Ben ve gruptaki diğer arkadaşlarım bugüne kadar atm konusunda bildiklerimizin çoğunu birbirimizden öğrenmiş olmanın bilinciyle aramıza katılan yeni arkadaşlara yardımcı olma konusunda çok hevesliyiz. :) Üyelik başvuruları ise spam vb. gibi istenmeyen durumların engellenmesi için modere ediliyor, sizinki de en kısa sürede onaylanacaktır. Herhangi aksilik/gecikme olursa da yine haberleşerek üyeliğinizin onaylanmasını mutlaka sağlarım… Yukarıdaki yazımda da linkini verdiğim grubun internet sayfasından,
http://groups.yahoo.com/group/atm_turk/
daha önce yazılmış bütün iletilere ulaşmanız mümkün. Arama özelliği sayesinde de spesifik konulara kolayca ulaşabiliyorsunuz. Sadece geçmiş iletileri okuyarak bile şüphesiz önemli bir önbilgi edinmiş olacaksınız.
Teleskopun odak mesafesinin kısa veya uzun olması arasındaki fark ise göz merceğinde gördüğünüz açısal alanı ve büyütme miktarını belirliyor. Aynı ayna çapındaki iki teleskop için aynı gözmerceğini kullanarak uzun odaklı olan teleskopta daha dar bir açısal alan ve daha fazla büyütme alıyorken, kısa odaklı olan teleskopta daha geniş bir alan görürüz fakat daha az bir büyütme alırız. Aradaki önemli başka bir farksa astrofotoğrafi konusuna ilgi duymaya başladığınızda ortaya çıkıyor; kısa odaklı teleskoplar hızlı diye anılıyorlar ve uzun odaklı olanlara kıyasla çekeceğiniz aynı fotoğrafı çok daha kısa poz süresinde alabiliyorsunuz. Tabi bunların dışında taşınabilirlik de çok önemli bir faktör. Odak uzadıkça teleskop hantallaşıyor ve taşımak güçleşiyor…
Aynanın camını kalıp verip istediğimiz büyüklükte döktürtmek ise bugüne kadar bizim maliyeti ve güçlüğü nedeniyle pek yaklaşmadığımız bir çözüm. Neden derseniz teleskop aynası yapılacak camın ısıl kararlılığı yüksek olması gerektiği için iyi tavlanması(annealing) gerekiyor. Cam kor halde kalıba döküldükten sonra ısı kontrollü fırında yavaş yavaş soğutulması ile oluyor bu işlem ve bu yüzden de maliyetli. Türkiyede bulunan en büyük kalınlık 25mm lik plakalar ve bu kalınlıkta daireler kestirerek kullanıyoruz. Hatta izmirde o da bulunmuyor ben 19mm kalınlığında soda-kireç cam kullanıyorum. Gerçi soda kireç cam ne kadar ısıl kararlı derseniz siz de haklısınız ama maliyet hayli düşük soda-kireç cam için… Bir de bu sıra yurt dışından toplu olarak pyrex tabir edilen, teleskop yapımı için soda-kireç cama göre çok daha ideal bir cam siparişi projemiz var.
16″ çaptan bahsetmişsiniz. Aman diyip sizi hemen uyarayım hatta mani olayım :) Özellikle ve yine özellikle yeni başlarken 15cm gibi küçük çaplarla başlamak gerçekten önemli zira hem mesafe katetmek kolay hem de olası hatalardan geri dönmek de hayli çabuk oluyor. Teleskop yapımı ile ilgili bilmeniz gereken en önemli husus takip edilen işlemlerin aslında son derece pratik ve uygulanabilir fakat gerçekten önemli ölçüde özen, emek ve titizlik istemesi. Yeni başlarken muhakkak ki tecrübesizliğinizden ötürü hatalar yapacak sorunlarla karşılaşacaksınız ki 40cm gibi büyük çaplarda bu hatalarla başetmek yeni başlayan biri için kesinlikle yıldırıcı olacaktır… 15cm çapında bir teleskop aynası yaparak başlarsanız test aşamalarında elinizdeki teleskopun aynasıyla da mukayese edersiniz ve hatta daha önce burada başka bir arkadaşa da önerdiğim gibi mevcut teleskopunuzun aynasını yeni yaptığınız ile değiştirebilirsiniz. İlk aynada edindiğiniz tecrübe ve el yatkınlığı ile daha büyük çaplarda aynalar yaparken de daha az zorlanırsınız böylece…
Aynanızın eğrilik yarıçapı(r) ve merkez derinliği(sagittae) gibi değerler seçtiğiniz çap ve odak oranına ya da uzaklığına bağlı olarak değişiyor. Örneğin yapmak istediğiniz aynada 40cm çap için 1m odak uzaklığı, f2.5 odak oranına tekabül ediyor ki yeni başlayan birini bırakalım atm için yıllarını harcamış bir profesyonel için bile böyle bir aynayı yapmak gerçekten çok zor. Aynada odak oranı azaldıkça yüzeyin hata toleransı müthiş azalır ve çok daha keskin şekilde parabolize edilmesi gerekir. Parabolizasyon ise ayna yapımının en tecrübe gerektiren kısmıdır. Bu bakımdan yeni başlayanlara hep tavsiye ettiğim gibi 15cm f9 bir ayna yaparak başlamak her zaman için çok daha yerinde olur.
Son olarak atm maceranızda size başarılar dilerim ve elimden gelen her türlü yardıma açığım.
Sevgiler,
Koray.
Merhaba sizden tamda ümidimi kesmiştimki böyle ayrıntılı verdiğiniz cevaptan ve ayırdığınız zamandan dolayı teşekkür ediyorum. 16 inc ayna için sözünü ettiğiniz zorlukları anladığımı sanıyorum fakat yapmayı düşündüğüm ayna için gereken parabolik eğriyi cnc makinasında yapacağım kalıp verecektir ve bana sadece yüzeyi bozuk olan camın yüzeyini düzeltmek kalacaktır birde maliyetten bahis etmişsiniz açıklayayım Kalıbı yapmak konusu zaten mesleğim olduğundan dolayı kalıp maliyeti olmayacaktır ve camı döktürüp tavlatma konusu ise tanıdıklar aracılığı ile olacağından ciddi bir sorunla karşılaşacağımı sanmıyorum.Hemde elimizde bu konu ile ilgili kalıp olacağından yeni başlayanların işini kolaylaştırabilir Ör: kalıbı camcıya bırakırım talep eden gidip cam bedeli karşılığında 16 inc ayna döktürebilir.
Bilmem siz ne düşünüyorsunuz .
Bir sorum daha olacak D = 300 çap ve odak uzaklığı f=1200 olan bir aynanın r = ? radüs’ü kaç olmalı…. cevaplarsan sevinirim SAYGILAR
Ercan bey,
Teleskop aynasının yüzeyindeki parabolik hassasiyet nanometre bazındadır. Tüm samimiyetimle söylüyorum bu hassasiyetteki bir yüzeyi önceden cnc veya dünyada bugün mümkün olan bir teknoloji ile hazır kalıp olarak döküp kullanmak kesinlikle mümkün değil. Bu gibi pratik fikirler atm hobisine başlayan her arkadaşımın aklından mutlaka geçiyor. Ancak belli bir bilgi ve tecrübe sahibi olduktan sonra hepimizin buluştuğu ortak nokta şu ki kalıpla, cnc tezgahıyla yada bunun gibi herhangi metodla teleskop aynası için yeter hassasiyette yüzey elde etmek imkansız…
Teleskop aynası yapılırken son aşamaya değin yüzey hep küreseldir. Ayna yapılmaya başlanırken en kalın aşındırıcı ile seçilen odak oranı için sagittae değerine ulaşılır ve daha sonra kullanılan aşındırıcı materyal devamlı inceltilerek yüzey düzeltilip parlatılır. Parabolizasyon ise cilalamanın da sonrasında biçimlendirme dediğimiz aşamadır. Elinizde örneğin daha başlarken parabol bir yüzey olsa dahi bu birşey ifade etmez zira aşama katetmek için tekrar küresel yüzeye dönmek zorunda olacaksınız…
Fakat 40cm gibi büyük çaplı aynalar için kısa odak oranı seçildiğinde sagittae değeri yüksek olacağı için küçük aynalardakinin aksine kaba aşındırma çok vakit alacaktır ve bu yüzden cnc tezgahta veya daha döküldüğü sırada kullanılan kalıpla küresel eğriliği(parabol degil dikkatinizi cekerim) önceden kazandırılarak kaba aşındırma aşamaları atlanabilir. Böylece işlem hızlandırılmış olur.
Cam ocağı olan tanıdıklarınızın olması gerçekten süper birşey bu arada :) 40cm cam ayna için ideal kalınlık aşağı yukarı 7-8cm olacaktır. Hadi 6 diyelim, 40cm çap 6cm kalınlıkta cam bloğun maliyeti ne kadar olacak bunu bana da bildirirseniz belki bir 40cm lik blok da ben döktürürüm tanıdığınıza :) Yine de eğer bana kulak verirseniz size şiddetle tavsiyem atm maceranıza 40cm gibi bir çapla asla başlamamanız…
Eğrilik yarıçapı ile ilgili sorunuzu da formülle anlatayım,
D: ayna çapı
r: ayna yarıçapı
F: odak uzaklığı
f: odak oranı
R: eğrilik yarıçapı(ROC: radius of curvature)
s: merkez derinliği(sagittae) olmak üzere,
Eğrilik yarıçapı, belirli odak uzaklığı için ayna çapından bağımsız olarak sabit bir değerdir,
R = F * 2
yani sizin sorunuz için bu değer 1200mm * 2 = 2400mm ya da 240cm
Merkez derinliği ise ayna çapı ve eğrilik yarıçapına bağlı olarak,
s = r^2 / 2R
formülünden 30cm çap ve 120cm odak uzaklığına sahip ayna için,
r = 30 / 2 = 15cm
R = 120 * 2 = 240cm
s = r^2 / 2R = 225 / 480 = 0.46875cm
yani yuvarlak hesapla 4.7mm
odak oranı ise,
f = F / D
formülünden 120 / 30 = 4 olarak bulunur. Odak oranı f6 dan aşağısı hızlı ayna olarak tabir edilir ve parabolizasyonu ciddi şekilde daha zordur.
Sevgiler,
Koray.
Koray bey merhaba İnanın bana aldığım en güzel cevap bu oldu. oldukça açıklayıcı ve kafamdaki sorulara cevap bulduğumu düşünüyorum. Herşey için teşekkürler SAYGILAR…
benimde bi laledereli olarak sana bi sorum olacak bu buluşu nasıl buldun cevap verrsn sevinirim
Selamlar Kendime teleskop yapmaktan ziyade hazır almak istiyorum.Çünkü bulunduğum yer de bunları bulmak zor.Alacağım teleskop hem doğa gözlemlerinde yani (kara) Hemde gökyüzü gözlemlerinde ve kolay taşınır,kolay kurulabilen türde bir teleskop kullanmak istiyorum.Bu şartlara uygun önerebileceğiniz teleskop markaları ve isimleri varmı.Bu konuda yardımcı olursanız çok memnun olurum.Teleskop hakkında fazla bilgim yok.Teşekürler.
merhaba,
bilgiler için teşekkürler,ancak çok büyük çaplı bir camla işe başlamanın yaratacağı sorunlardan bahsedebilirmisiniz?
alper.zix@gmail.com ayna yapmayı deniycem,yardım edebiliceğini düşünen daha önce denemiş kişilerin desteğine ihtiyacım var.izmirdeyim.
İdris bey,
Teleskopun elde yapımı aşağı yukarı 100 yılı aşkın süredir bilinen bir teknik yani bana ait bir buluş asla değil…
Erol bey,
Kendimi ticari teleskoplar hakkında tavsiye ya da kıyaslama yapacak seviyede görmüyorum bu yüzden şunu alın bunu alın demeyi de doğru bulmam. Ama hem kara hem gökyüzü gözlemi için bir teleskop almak da çok mantıklı bir şey değil bana sorarsanız. Sırf teleskop için de değil hangi ürün için baksanız birden fazla işi aynı anda yapan ürünler hiç birinin hakkını tam olarak veremezler dikkat ettiğiniz zaman :)
Alper bey,
Büyük çaplı aynayla başlamanın sakınca ve zorluklarını yukarıdaki yorumlara verdiğim cevaplarda uzun uzun anlatmışım tekrar yazma gereği duymadım. Aklınıza takılan diğer her şey için de yine yukarıda adresini verdiğim ATM_Turk mail grubuna üye olabilirsiniz. Muhakkak çok faydasını göreceksiniz.
merhabalar teleskoplar hakında hic bişe bilmiyorum ben optikciyim her ebatda ve her kalınlıkta mercek yaptırabilirim birde bu ayna kaplama olayı nasıldır yani ben mercek üreten firmalara aynalı mercekler üretimi yaptırıyorum bu ayna kaplama dediğiniz bilidiğimiz ayna şeklindemi teşekürler.